Όμως η ομορφιά, στην ουσιαστική της μορφή, δεν είναι αντικείμενο κατοχής. Είναι εμπειρία.
Δεν βρίσκεται απλώς σε αυτό που κοιτάζουμε, αλλά σε αυτό που συμβαίνει μέσα μας τη στιγμή που κοιτάζουμε. Είναι μια μικρή ρήξη στην αδιάκοπη ροή της καθημερινότητας, μια στιγμή κατά την οποία ο κόσμος παύει να είναι απλώς χρήσιμος, προβλέψιμος και οικείος και γίνεται, έστω για λίγο, θαυμαστός. Κάτι μας σταματά. Κάτι μας καλεί να κοιτάξουμε ξανά.
Ίσως γι' αυτό η ομορφιά έχει μια βαθιά υπαρξιακή διάσταση. Γιατί, όταν κάτι μας συγκινεί πραγματικά, δεν αντιλαμβανόμαστε μόνο το αντικείμενο της συγκίνησής μας· αισθανόμαστε ταυτόχρονα και την ίδια μας την ύπαρξη. Ένα ηλιοβασίλεμα, ένα αγαπημένο πρόσωπο, η σιωπή ενός άδειου δρόμου, ένα βλέμμα που διαρκεί λίγο περισσότερο απ' όσο χρειάζεται — όλα μπορούν, για μια στιγμή, να μας κάνουν να νιώσουμε ότι είμαστε παρόντες μέσα στον κόσμο.
Η ομορφιά, τότε, δεν είναι απλώς ευχαρίστηση. Είναι επίγνωση.
Μας θυμίζει ότι υπάρχουμε και ότι ο κόσμος υπάρχει. Και ίσως ακόμη περισσότερο: ότι η ύπαρξή μας δεν εξαντλείται στην επιβίωση, στην παραγωγικότητα και στην επίτευξη στόχων. Υπάρχει μέσα μας μια ανάγκη να συναντήσουμε κάτι που δεν μπορεί να μετρηθεί, να αγοραστεί ή να μετατραπεί σε αποτέλεσμα. Να σταθούμε απέναντι σε κάτι και, χωρίς να θέλουμε να το χρησιμοποιήσουμε, να το αφήσουμε απλώς να μας αγγίξει.
Γι' αυτό και η ομορφιά συχνά κατοικεί εκεί όπου η τελειότητα απουσιάζει.
Μια ρυτίδα δεν είναι όμορφη επειδή είναι αισθητικά άψογη. Είναι όμορφη επειδή φανερώνει χρόνο. Ένα ηλικιωμένο πρόσωπο μπορεί να μας συγκινήσει επειδή μέσα του διακρίνουμε τη φθορά, τη μνήμη, την απώλεια, την επιμονή της ζωής. Ένα παλιό σπίτι, με τους τοίχους του φθαρμένους από τον καιρό, μπορεί να μας συγκινήσει περισσότερο από ένα καινούργιο, άψογο κτίριο, γιατί πάνω του διαβάζουμε την παρουσία του χρόνου.
Και ο χρόνος είναι ίσως το βαθύτερο υλικό της ανθρώπινης ομορφιάς.
Είμαστε όμορφοι, με έναν παράδοξο τρόπο, ακριβώς επειδή είμαστε περαστικοί. Το γεγονός ότι όλα όσα αγαπάμε αλλάζουν, γερνούν και κάποτε χάνονται δεν μειώνει την αξία τους. Την κάνει πιο έντονη. Ένα λουλούδι είναι όμορφο όχι παρά το ότι θα μαραθεί, αλλά και επειδή θα μαραθεί. Ένα ανθρώπινο βλέμμα αποκτά βάθος επειδή γνωρίζουμε, έστω ασυνείδητα, ότι καμία στιγμή δεν μπορεί να επαναληφθεί ακριβώς όπως ήταν.
Η ομορφιά επομένως συνδέεται με τη θνητότητα.
Ίσως αυτό να εξηγεί γιατί ο άνθρωπος συγκινείται τόσο βαθιά από πράγματα εύθραυστα και παροδικά. Ό,τι είναι προσωρινό αποκτά μια παράξενη αξία στα μάτια μας. Η ομορφιά μάς αποκαλύπτει ότι τίποτα δεν είναι δεδομένο. Και ακριβώς επειδή τίποτα δεν είναι δεδομένο, κάθε πραγματική στιγμή παρουσίας γίνεται πολύτιμη.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η εμμονή με την τελειότητα μοιάζει σχεδόν με άρνηση της ίδιας της ζωής. Η τελειότητα δεν γερνά, δεν φθείρεται, δεν τραυματίζεται. Είναι στατική. Η ζωή όμως δεν είναι έτσι. Η ζωή είναι μεταβολή, αβεβαιότητα, απώλεια, γέννηση και φθορά. Είναι γεμάτη ρωγμές.
Και ίσως από αυτές τις ρωγμές να περνά το φως.
Η πραγματική ομορφιά δεν μας υπόσχεται έναν κόσμο χωρίς πόνο. Αντίθετα, πολλές φορές γεννιέται ακριβώς όταν μπορούμε να αντικρίσουμε τον πόνο χωρίς να τον αρνηθούμε. Υπάρχει μια παράξενη ομορφιά στον άνθρωπο που, παρόλο που έχει γνωρίσει την απώλεια, εξακολουθεί να αγαπά. Στον άνθρωπο που έχει απογοητευτεί και εξακολουθεί να ελπίζει. Στον άνθρωπο που γνωρίζει ότι η ζωή είναι εύθραυστη και, παρ' όλα αυτά, επιλέγει να τη ζήσει με ανοιχτά μάτια.
Έτσι, η ομορφιά γίνεται κάτι περισσότερο από αισθητική κρίση. Γίνεται ένας τρόπος να συμφιλιωνόμαστε με την ύπαρξη.
Να αποδεχόμαστε ότι δεν θα είμαστε πάντα νέοι, ότι δεν θα είμαστε πάντα δυνατοί, ότι οι άνθρωποι που αγαπάμε δεν θα μείνουν για πάντα δίπλα μας και ότι πολλές από τις στιγμές που θεωρούμε ασήμαντες είναι, χωρίς να το γνωρίζουμε, μοναδικές και ανεπανάληπτες.
Ίσως η ομορφιά να είναι, τελικά, η ικανότητα να βλέπουμε την αξία του εφήμερου.
Να κοιτάζουμε τον κόσμο όχι σαν κάτι που μας ανήκει, αλλά σαν κάτι που μας δίνεται προσωρινά. Να μην απαιτούμε από τα πράγματα να είναι τέλεια για να τα αγαπήσουμε. Να μην απαιτούμε από τον εαυτό μας να είναι αψεγάδιαστος για να αισθανθεί ότι αξίζει.
Γιατί μπορεί η βαθύτερη μορφή ομορφιάς να εμφανίζεται ακριβώς εκεί όπου σταματά η απαίτηση για τελειότητα και αρχίζει η αποδοχή της ύπαρξης.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο παράδοξο πράγμα γύρω από την ομορφιά: δεν μας κάνει να ξεχνάμε ότι θα πεθάνουμε. Μας κάνει να αισθανόμαστε, έστω για μια στιγμή, ότι αξίζει πραγματικά που υπάρχουμε.
Η ομορφιά είναι εκείνη η σπάνια στιγμή κατά την οποία ο κόσμος δεν χρειάζεται να γίνει διαφορετικός για να μας συγκινήσει.
Αρκεί να είμαστε εκεί, παρόντες, και να τον δούμε.